ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΠΕΝΘΟΥΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

Στο προηγούμενο άρθρο αναφέραμε την αντίληψη του παιδιού για το θάνατο ανάλογα με την ηλικιακή ομάδα στην οποία ανήκει και επίσης τα στάδια του πένθους που περνά. Αυτή τη φορά θα αναλύσουμε πως μπορούμε να αντιμετωπίσουμε το παιδί που βιώνει απώλεια.

Τη βασική προϋπόθεση για την στήριξή του αποτελεί η ανοιχτή επικοινωνία με το παιδί και η ενημέρωση του. Οι ενήλικοι συνήθως είναι απορροφημένοι από τον δικό τους θρήνο και λιγότερο διαθέσιμοι για τα παιδιά και συχνά αποκρύπτουν το γεγονός από τα παιδιά γιατί φοβούνται τις αντιδράσεις τους, δεν ξέρουν πώς να μιλήσουν, ή θέλουν να τα προστατεύσουν από δυσάρεστα συναισθήματα. Αυτό που ισχύει σε όλες τις περιπτώσεις στη ζωή, είναι ότι η κατανόηση της πραγματικότητας είναι απαραίτητη για την αποδοχή της!

Καταρχήν, το πρόσωπο που θα το ανακοινώσει στο παιδί θα πρέπει να βρίσκεται σε καλή ψυχολογική κατάσταση και να είναι συναισθηματικά κοντά στο παιδί ώστε το παιδί να αισθάνεται ασφαλής. Πρέπει να λέγεται πάντα η αλήθεια στα παιδιά γιατί η απόκρυψη πληροφοριών συνήθως έχει αρνητικά αποτελέσματα. Τα παιδιά θέλουν και επιβάλλεται να μάθουν την αλήθεια, με τον κατάλληλο βέβαια τρόπο, ανάλογα με το γνωστικό και το συναισθηματικό τους επίπεδο. Λέξεις και εκφράσεις όπως, «έφυγε», «χάθηκε», «πήγε στον ουρανό», «κοιμήθηκε» αλλοιώνουν την πραγματικότητα και προκαλούν μελλοντικά προβλήματα.

 Οι πληροφορίες και οι επεξηγήσεις θα πρέπει να προσαρμόζονται στα ερωτήματα του ίδιου του παιδιού και στο ηλικιακό και εξελικτικό του επίπεδο. Τα μικρά παιδιά κάνουν λίγες και επιφανειακές ερωτήσεις. Συχνά, επαναλαμβάνουν τις ίδιες ερωτήσεις γιατί αρνούνται να πιστέψουν την πραγματικότητα, θέλουν επιβεβαίωση ή περισσότερες διευκρινήσεις. Όσο τα παιδιά μεγαλώνουν οι ερωτήσεις πληθαίνουν και γίνονται πιο περίπλοκες. Έτσι λοιπόν, οι απαντήσεις θα πρέπει να ανταποκρίνονται στις ανάγκες των παιδιών (Baum, 2007). Το παιδί θέλει να ξέρει ότι μπορεί να αισθάνεται ασφάλεια σε ένα περιβάλλον που το αποδέχεται και ότι η θλίψη είναι μεν αποδεκτή στη ζωή αλλά μπορεί να αντιμετωπιστεί.

Οι ενήλικοι συχνά αποφεύγουν να θυμίζουν στο παιδί το πρόσωπο που πέθανε για να μην του προκαλέσουν πόνο. Έτσι όμως εμποδίζεται η διεργασία του θρήνου. Η αναφορά στο πρόσωπο που πέθανε είναι σημαντική, γιατί ακόμη και όταν χάνεται, δεν παύει να αποτελεί ένα σημαντικό μέρος της ζωής του παιδιού. Επίσης, η  πρώιμη διακοπή της διαδικασίας του πένθους εμποδίζει το παιδί από το να φτάσει στο στάδιο της αποδοχής και έτσι να ολοκληρώσει τη διαδικασία του πένθους.

Εξίσου σημαντική είναι και η στήριξη ως προς την έκφραση των συναισθημάτων των παιδιών. Εκφράσεις όπως «μην κλαίς, να είσαι γενναίος» ή «οι άνδρες δεν κλαίνε» πολλές φορές ενισχύουν και επιβραβεύουν την απόκρυψη των συναισθημάτων των παιδιών. Καλό είναι να ξέρει το παιδί ότι τα συναισθήματα είναι φυσιολογικά και ότι μπορεί να τα εκφράσει όποτε αυτό επιθυμεί. Ανάλογα με την ηλικία, το παιδί μπορεί να χρησιμοποιεί διάφορα μέσα έκφρασης και εκτόνωσης των συναισθημάτων του. Όταν είναι μικρό το παιχνίδι ρόλων και η ζωγραφική τον βοηθούν να προβάλλει τις σκέψεις και τα συναισθήματα του, να κατανοήσει τα γεγονότα και να προστατευθεί από φόβους που συνδέονται με αυτά. Σε μεγαλύτερη ηλικία, η ένταξη σε ομαδικές δραστηριότητες είναι σημαντική γιατί εκτονώνει την ψυχική ένταση και το παιδί αισθάνεται λιγότερη μοναξιά.

Όσο αφορά τη τελετή της κηδείας, καλό είναι το παιδί να έχει τη δυνατότητα εάν το επιθυμεί να συμμετάσχει. Σχετικά με το αν ένα παιδί επιτρέπεται να δει τον θανόντα ή να παρακολουθήσει την τελετή της κηδείας εξαρτάται απόλυτα από την ηλικία του παιδιού και την ικανότητά του να κατανοήσει την κατάσταση, την ψυχοσυναισθηματική του ιδιοσυγκρασία, τη σχέση του με τον θανόντα και πολύ περισσότερο αν το ίδιο το παιδί θέλει να εμπλακεί στη διαδικασία. Γενικά, φαίνεται ότι τα παιδιά εκτιμούν το γεγονός όταν τους δίνεται η δυνατότητα τα ίδια να αποφασίσουν εάν θα συμμετάσχουν ή όχι στην τελετή.

Παρακάτω σας επισυνάπτω ένα σύνδεσμο με χρήσιμα βιβλία που βοηθούν τα παιδιά να κατανοήσουν το θάνατο: 

 https://www.elniplex.com/tag/%CF%80%CE%B1%CE%B9%CE%B4%CE%B9%CE%BA%CE%AC-%CE%B2%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%AF%CE%B1-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CF%84%CE%BF-%CF%80%CE%AD%CE%BD%CE%B8%CE%BF%CF%82/

ΠΩΣ ΑΝΤΙΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟ ΠΕΝΘΟΣ

Σύμφωνα με τον Freud, οι ενήλικες άνθρωποι συνήθως αποφεύγουν να μιλούν για το θάνατο σε αντίθεση με τα παιδιά που δεν έχουν αναστολές και διακρίνονται από ενθουσιασμό χρησιμοποιώντας συχνά στο παιχνίδι τους και στο λόγο τους εκφράσεις συνυφασμένες με το θάνατο. Τα παιδιά στο παιχνίδι τους υποδύονται συχνά ότι πεθαίνουν ή ότι σκοτώνουν γιατί μέσα από αυτό το φανταστικό παιχνίδι η πραγματική ζωή αποκτά όλο της το νόημα.

Για να κατανοήσουν τα παιδιά την έννοια του θανάτου, πρέπει πρώτα να κατανοήσουν ότι ο θάνατος αφορά όλα τα έμβια όντα χωρίς καμιά εξαίρεση, ότι ο θάνατος είναι αναπόφευκτος και ότι η χρονική στιγμή του θανάτου είναι απρόβλεπτη. Η παύση των ζωτικών λειτουργιών αναφέρεται στην κατανόηση ότι όταν ένας ζωντανός οργανισμός πεθάνει, όλες οι λειτουργίες που ορίζουν τη ζωή σταματούν.

Υπάρχουν μελέτες από τη δεκαετία του 1960 που αναφέρονται στην κατανόηση του θανάτου από τα παιδιά. Τα αποτελέσματα των σχετικών ερευνών σχετικά με την κατανόηση της έννοιας του θανάτου, δείχνουν ότι τα παιδιά αποκτούν μια σχετική κατανόηση όλων των προηγούμενων εννοιών περίπου μεταξύ των 5 και 7 ετών και στην ηλικία των 10 ετών έχουν αποκτήσει μια ώριμη αντίληψη της έννοιας του θανάτου.

Ας δούμε την αντίληψη του θανάτου από τα παιδιά σε κάθε ηλικία. Κατά τη βρεφική και πρώτη νηπιακή ηλικία (0-3 ετών), το παιδί δεν αντιλαμβάνεται την έννοια του θανάτου, είναι όμως ικανό να διαπιστώσει την απουσία και τη θλίψη των ενηλίκων, η οποία αντικατοπτρίζεται στη συμπεριφορά τους απέναντί του, όπως απώλεια διαύγειας και διάθεσης για παιχνίδι μαζί του, άγχος, εκνευρισμός κλπ. Με αυτό τον τρόπο το παιδί εισπράττει δύο απώλειες, εκείνου που έφυγε και εκείνου που έμεινε να το φροντίζει.

Κατά το προσυλλογιστικό στάδιο σκέψης, το οποίο διαρκεί από το 2ο έως το 4ο έτος της ζωής, το παιδί δεν έχει σχηματίσει πλήρως τις αφηρημένες έννοιες και κατ’επέκταση δεν μπορεί να αντιληφθεί την οριστικότητα και μη αναστρεψιμότητα του θανάτου. Τα παιδιά σε αυτήν την ηλικία αντιλαμβάνονται την ζωή κυκλικά. Μετά την ζωή ακολουθεί ο θάνατος, μετά τον θάνατο ξανά η ζωή. Θεωρούν ότι ο θάνατος είναι μία κατάσταση ύπνου, όπου ο νεκρός κάποια στιγμή θα ξυπνήσει ή ένα ταξίδι από το οποίο ο νεκρός θα επιστρέφει. Επειδή η σκέψη σε αυτό το στάδιο είναι μαγική (μπορεί να πιστεύει το παιδί ότι ορισμένα πράγματα ή ορισμένοι άνθρωποι έχουν υπερφυσικές δυνάμεις ή βιώνει τον εαυτό του ως επίκεντρο του κόσμου), οι λανθασμένες αντιλήψεις μπορεί να δημιουργήσουν σοβαρά προβλήματα. Συχνά τα παιδιά αυτής της ηλικίας δεν μπορούν να αντιληφθούν τις πραγματικές αιτίες που μπορεί να προκαλέσουν το θάνατο. Μπορεί να θεωρήσουν ότι οι σκέψεις τους, τα συναισθήματα τους και οι πράξεις τους προκαλούν διάφορα πράγματα στον εαυτό τους και στους άλλους. Ο ανώριμος τρόπος σκέψης της ηλικίας αυτής, γνωστός ως «ψυχολογική αιτιότητα», αναφέρεται στην τάση του παιδιού να αποδίδει στα διάφορα γεγονότα ψυχολογικά κίνητρα. Έτσι, παραδείγματος χάριν, το παιδί μπορεί να πιστεύει ότι πέθανε ο πατέρας του γιατί το ίδιο είχε θυμώσει μαζί του.

Κατά το στάδιο της διαισθητικής σκέψης (4-7 ετών) το παιδί αναπτύσσει την ικανότητα ταξινόμησης και περιγραφής αντικειμένων χωρίς ωστόσο να κατανοεί ακόμη τις αρχές που υπαγορεύουν αυτές τις διαδικασίες. Πιο συγκεκριμένα όσο αφορά την έννοια του θανάτου, τα παιδιά κατανοούν ότι ο θάνατος είναι ένα γεγονός οριστικό, πιστεύουν όμως ότι  μπορούν να τον αποφύγουν ή ότι ορισμένοι άνθρωποι δεν πεθαίνουν. Θεωρούν ότι δεν πεθαίνουν τα ίδια, οι έξυπνοι άνθρωποι, οι τυχεροί, οι δάσκαλοι, το άμεσο οικογενειακό περιβάλλον. Δηλαδή τα παιδιά σε αυτό το στάδιο δεν μπορούν να συλλάβουν την έννοια της παγκοσμιότητας του θανάτου.

Τα παιδιά της ηλικίας 7-10 ετών (στάδιο συγκεκριμένων νοητικών πράξεων) αρχίζουν να κατανοούν ότι ο θάνατος είναι ένα φαινόμενο αναπόφευκτο και παγκόσμιο, αλλά δεν μπορούν να σκεφτούν ότι ο θάνατος μπορεί να αφορά και τα ίδια. Αποδέχονται το γεγονός ότι θα πεθάνουν κάποτε, δέχονται όμως ευκολότερα την ιδέα του θανάτου των άλλων παρά του δικού τους. Επίσης η σκέψη των παιδιών αυτής της ηλικίας συνεχίζει να περιέχει μαγικά στοιχεία έτσι συχνά τα παιδιά αυτά πιστεύουν ότι ο νεκρός μπορεί να τα ακούει ή να τα βλέπει.

Στην εφηβική ηλικία τα παιδιά είναι σε θέση να κατανοήσουν πλήρως τη μονιμότητα και το νόημα του θανάτου. Μπορεί να προτρέξουν σε φίλους ή μέλη της οικογένειας τους για συμπαράσταση ή μπορεί να απομονωθούν και να προσπαθήσουν από μόνοι τους να διαχειριστούν τα συναισθήματα απώλειας και πένθους που βιώνουν. Ο έφηβος επίσης μπορεί να αντιδράσει με κυνικό τρόπο απέναντί στο θάνατο αγαπημένου προσώπου ή υπό τον φόβο και την άρνηση να μην δείξει τα πραγματικά του συναισθήματα , να θεωρηθεί αναίσθητος/η από τους υπόλοιπους πενθούντες.

Ωστόσο, οι αντιδράσεις που θα εκδηλώσει κάθε παιδί στην απώλεια εξαρτιόνται από το είδος του θανάτου, από τις αντιδράσεις των συγγενών, από τα δημογραφικά χαρακτηριστικά του παιδιού, όπως η ηλικία και το κοινωνικοοικονομικό επίπεδο, τη προσωπικότητα του παιδιού, τους παράγοντες κινδύνου που ήταν εκτεθειμένο το παιδί πριν την απώλεια, όπως μια ψυχική ασθένεια ή κοινωνικά προβλήματα, το είδος των σχέσεων που έχει με την οικογένεια του και τέλος από την ύπαρξη πριν και μετά το θάνατο διαθέσιμων υποστηρικτικών υπηρεσιών.

Οι πιο συνηθισμένες αντιδράσεις των παιδιών μετά την απώλεια είναι οι εξής:

Κλονισμός και άρνηση. Τα παιδιά συνήθως χρησιμοποιούν την έκφραση «δεν το πιστεύω» και μερικά αρνούνται πεισματικά το γεγονός, κρατώντας μακριά τους το οδυνηρό συμβάν. Αυτό αποτελεί έναν μηχανισμό άμυνας, ο οποίος βοηθάει ώστε να δοθεί χρόνος στο παιδί να το αποδεχθεί.

 Θυμός. Ο θυμός μπορεί να κατευθυνθεί προς διάφορες μεριές, θυμός ενάντια στο θάνατο, ενάντια στον θεό που επέτρεψε να συμβεί αυτό, ενάντια στους ενήλικες που δεν τα αφήνουν να πενθήσουν μαζί τους, ακόμη και ενάντια στον νεκρό που τα εγκατέλειψε.

 Ενοχή και αυτοκατηγορίες. Πολλές φορές τα παιδιά βιώνουν ενοχές, θεωρώντας ότι ευθύνονται τα ίδια για τον θάνατο. Ακόμα και όταν δεν υπάρχει σύνδεση μεταξύ κάποιας πράξης του παιδιού και του θανάτου, τα παιδιά αισθάνονται ένοχα. Άλλες φορές τα αισθήματα ενοχής συνδέονται με συνειδητή ή ασυνείδητη επιθετικότητα που υπάρχει για το πρόσωπο που πέθανε.

 Έντονο άγχος και φόβος. Μετά το θάνατο ενός αγαπημένου προσώπου τα παιδιά νιώθουν απροστάτευτα και μόνα. Γίνονται απαιτητικά και προσκολλώνται στους ενήλικες. Το άγχος των παιδιών εκδηλώνεται ως φόβος πως κάτι μπορεί να συμβεί στους γονείς τους ή και στα ίδια. Μερικές φορές αρνούνται να πάνε σχολείο και συχνά αναπτύσσουν ένα φόβο ότι μπορεί να πεθάνουν.

Δυσκολίες στον ύπνο. Πολλά παιδιά έχουν πρόβλημα με τον ύπνο. Υποφέρουν από αϋπνίες, δυσκολεύονται να κοιμηθούν, αρνούνται να κοιμηθούν ή ξυπνούν συχνά και  έχουν εφιάλτες. Πολύ συχνά, τα παιδιά φοβούνται να κοιμηθούν καθώς το περιβάλλον τους χρησιμοποιεί τη λέξη ύπνος για να περιγράψει το θάνατο. Πολλές φορές και ανάλογα με την ηλικία στην οποία βρίσκονται, μπορεί ακόμη να φοβούνται το νεκρό, ότι μπορεί να έρθει στον ύπνο τους. Τα παιδιά που δεν είχαν την ευκαιρία να εκφραστούν ή αυτά που σκόπιμα προσπαθούν να μπλοκάρουν τις σκέψεις τους, υποφέρουν περισσότερο από εφιάλτες.

Απόσυρση. Ένα μεγάλο μέρος των παιδιών που βιώνουν απώλεια νιώθουν απομονωμένα, ιδιαίτερα κατά την αρχική φάση του πένθους. Μερικά παιδιά δείχνουν απαθή, είναι σαν να έχουν πετρώσει. Αυτό πιθανόν συμβαίνει επειδή τα συναισθήματα είναι τόσο έντονα που αδυνατούν να τα αντιμετωπίσουν.

 Σωματικές εκδηλώσεις. Τα παιδιά αναπτύσσουν συχνά ψυχοσωματικά συμπτώματα όπως απώλεια όρεξης, πονοκέφαλοι, στομαχικές διαταραχές, κόπωση, έλλειψη ενεργητικότητας.

 Προβλήματα με το σχολείο. Συχνά τα παιδιά εμφανίζουν προβλήματα συγκέντρωσης στο μάθημα. Η θλίψη και οι διεργασίες του θρήνου προκαλούν ένα βραδύτερο τρόπο σκέψης, έλλειψη ενέργειας και έλλειψη πρωτοβουλιών. Το παιδί δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί στην εργασία του, είναι απρόσεκτο και παρουσιάζει δυσκολίες μάθησης.

 Άλλες αντιδράσεις περιλαμβάνουν την παλινδρόμηση σε προηγούμενα στάδια ανάπτυξης-συχνά τα παιδιά παλιμπαιδίζουν- αλλαγές στην προσωπικότητα, απαισιοδοξία για το μέλλον και υπεραπασχόληση με το νόημα του συμβάντος και τις αιτίες που το προκάλεσαν. Η διάρκεια και η σοβαρότητα των αντιδράσεων αυτών επηρεάζονται από πολλούς παράγοντες, όπως η σχέση του παιδιού με το θανόντα, η στήριξη από το περιβάλλον του, το αν ο θάνατος ήταν ξαφνικός ή όχι, οι συνθήκες του θανάτου, και το αναπτυξιακό στάδιο του παιδιού.

ΜΟΝΤΕΣΣΟΡΙΑΝΟ ΔΩΜΑΤΙΟ

Επειδή από προηγούμενα άρθρα κατάλαβα πως δείξατε ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον σε ότι αφορά την Μοντεσσοριανή μέθοδο, σας έχω ετοιμάσει κάτι σχετικό! Καταρχήν να επαναλάβουμε με λίγα λόγια ότι η μέθοδος Μοντεσσόρι δίνει μια σχετική ελευθερία στο παιδί και προβάλλει στα δυνατά σημεία και τις ικανότητές του. Αν σκεφθούμε πως εφαρμόζουμε τη μέθοδο αυτή στα παιδιά μας στην καθημερινότητα, στον τρόπο μάθησης και διαπαιδαγώγησης, αυτό που λείπει και είναι ένα σημαντικό κομμάτι της ζωής τους, είναι η διαμόρφωση του προσωπικού τους χώρου σύμφωνα με τη Μοντεσσόρι! Πάμε να δούμε πως μπορούμε να διαμορφώσουμε ο δωμάτιο τους...

Για να μάθει το παιδί να είναι ανεξάρτητο, όταν κάνει τα πρώτα του βήματα θέλει να ανακαλύψει ότι κινείται στην καθημερινότητά του. Ξεκινάμε λοιπόν με το κρεβατάκι του το οποίο πρέπει να του προσφέρει εύκολη πρόσβαση στο να ανεβαίνει και να κατεβαίνει από αυτό. Συνήθως, οι γονείς που ακολουθούν τη μέθοδο Μοντεσσόρι, κρατούν τα μωρά τους σε μια κούνια μια καλαθούνα όσο είναι νεογέννητα και μετά τον 2ο μήνα μεταβαίνουν σε ένα κρεβάτι δαπέδου. Τα κρεβατάκια δαπέδου είναι εξαιρετικά ασφαλή και βολικά και επιτρέπουν στο παιδί να παίρνει πρωτοβουλίες και να αυτοσυντηρείται. 

Το επόμενο στοιχείο που θα κοσμήσει το δωμάτιο θα είναι ένας καθρέπτης χαμηλός που θα ακουμπά και αυτός στο έδαφος, έτσι ώστε να μπορεί το παιδί να παρατηρεί τον εαυτό του και τις ικανότητές του. Η Μοντεσσόρι προτείνει τον καθρέπτη από τη νεογνική ηλικία.Είναι μαγική στιγμή όταν ένα μωρό αναγνωρίζει ο είδωλό του στον καθρέπτη! Ο καθρέπτης λειτουργεί ως δάσκαλος του εαυτού του, αφού μπορεί να βλέπει τις εκφράσεις του και σιγά σιγά να χτίζει την προσωπικότητά του. Για μεγαλύτερη ασφάλεια μπορείτε να επιλέξετε καθρέπτες από πλαστικό υψηλής ποιότητας που δεν σπάνε. Στον παρακάτω σύνδεσμο μπορείτε να βρείτε https://www.playcity.gr/epoptiko-yliko-nipiagogeion/afthrasta-kathreftakia-kathreftes/ .

Ένα επιπλέον σημαντικό κομμάτι είναι τα έπιπλα του δωματίου, δηλαδή το γραφείο, η καρέκλα, ο πάγκος των παιχνιδιών, ράφια, καλαθάκια, κρεμάστρες κλπ, πρέπει να είναι στο ύψος του παιδιού και αυτό γιατί πρώτον θα είναι πολύ πιο εξυπηρετικά για το παιδί και δεύτερον θα μπορεί να τα ξεχωρίζει από τα έπιπλα των μεγάλων. Επίσης είναι άλλος ένας τρόπος για να νιώθει το παιδί ανεξάρτητο, καθώς θα μπορεί να φτάνει και να μεταχειρίζεται τα πράγματά του χωρίς τη βοήθεια των γονιών. Να θυμάστε ότι όταν κάτι είναι στα μέτρα του παιδιού, μπορεί να το μεταχειριστεί πιο άνετα γιατί το νιώθει δικό του και δεν το τρομάζει.

Το δωμάτιο εκτός από τη λειτουργικότητα που πρέπει να εξασφαλίζει στο παιδί, απαραίτητο είναι να έχει και εκπαιδευτικό χαρακτήρα, δηλαδή να διδάσκει στα παιδιά την έννοια της τάξης και της τακτικότητας αλλά και την ύπαρξη των βιβλίων στη ζωή μας. Έτσι λοιπόν μπορούμε να χωρίσουμε το δωμάτιο των παιδιών (ανάλογα με το μέγεθος του δωματίου) σε διάφορες γωνιές όπου η καθεμιά θα έχει το δικό της θέμα. Η γωνιά της δημιουργίας μπορεί να είναι ένας μικρός πάγκος για ζωγραφική, για γραφή και χειροτεχνίες. 

Τα βιβλία θα πρέπει να κατέχουν ξεχωριστή θέση στο χώρο. Αυτό γιατί τα στιβαγμένα βιβλία δεν βοηθούν το παιδί να τα εξερευνήσει. Είναι προτιμότερο να τοποθετήσετε τα βιβλία με τέτοιο τρόπο ώστε να είναι ευδιάκριτα τα εξώφυλλά τους, για να μπορεί το παιδί να διαλέγει κάθε φορά τι θα διαβάσει. 

Η γωνιά παιχνιδιού μπορεί να αποτελείται από ένα χαλάκι, ένα παζλ δαπέδου, μαξιλαράκια, κουβερτάκι και γενικά να είναι διαμορφωμένο σαν σπιτάκι όπου εκεί το παιδί θα περνά τις ώρες χαλάρωσης. Μπορείτε να εμπλουτίσετε με διάφορα παιχνίδια που θα αφυπνίσουν τη φαντασία του παιδιού.

Κάτι ακόμη που μπορεί άνετα να φιλοξενήσει ένα παιδικό δωμάτιο, είναι η γωνιά των φυτών! Σε μια γωνίτσα συνήθως κοντά στο παράθυρο, μπορούμε να βάλουμε ένα, δύο γλαστράκια με ανθεκτικά φυτά κατά προτίμηση και θα υποδείξουμε στο παιδί πως να τα ποτίζει. Με τον τρόπο αυτό το παιδί μαθαίνει να αναλαμβάνει υποχρεώσεις, να είναι υπεύθυνο, να φροντίζει και φυσικά μαθαίνει να αγαπά τη φύση και να τη σέβεται. Αυτή η γωνία αναφέρεται σε μεγαλύτερα παιδιά και όχι σε βρέφη.

Στον παρακάτω σύνδεσμο μπορείτε να βρείτε κρεβατάκια και άλλα για να στήσετε το δικό σας δωμάτιο Μοντεσσόρι! https://www.max-kids.gr/epipla/Montessori%20bed .

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΤΙΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΥΠΝΟΥ ΤΩΝ ΕΓΚΥΩΝ

Συνεχίζουμε και σήμερα με ένα απόσπασμα από τη διατριβή μου με θέμα "Η επίδραση της Κατάθλιψης στις Συνήθειες Ύπνου των Εγκύων", το οποίο αναφέρεται στα αποτελέσματα της έρευνας που είχα διεξάγει και ενδιαφέρει πολλές μανούλες!

Όπως είχαμε αναφέρει και στο προηγούμενο άρθρο, οι γυναίκες είναι ιδιαίτερα επιρρεπείς στο να βιώσουν κατάθλιψη κάποια στιγμή στη ζωή τους. Μάλιστα, κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, η πιθανότητα αυτή είναι ακόμη μεγαλύτερη λόγω των ορμονικών, ανοσολογικών και λειτουργικών μεταβολών που συμβαίνουν. Επιπλέον, οι σωστές συνήθειες ύπνου είναι σημαντικές διότι βοηθούν στο να εξασφαλιστεί η απαραίτητη μητρική ενέργεια προκειμένου να καλυφθούν οι εμβρυικές ανάγκες. Σκοπός της μελέτης ήταν η διερεύνηση της επίδρασης της κατάθλιψης στις συνήθειες ύπνου των εγκύων από τα μέσα της κυοφορίας και μετά (δεύτερο και τρίτο τρίμηνο εγκυμοσύνης). Παράλληλα, η μελέτη εξέτασε τη σχέση της κατάθλιψης με συγκεκριμένες διαταραχές ύπνου στην εγκυμοσύνη. Στην παρούσα μελέτη συμμετείχαν 100 έγκυες και μετρήθηκαν δημογραφικά χαρακτηριστικά όπως η ηλικία, το βάρος, το ύψος, ο τόπος κατοικίας, το επίπεδο εκπαίδευσης και η οικογενειακή κατάσταση. Στη συνέχεια, χρησιμοποιήθηκε το  Edinburg Postnatal Depression Scale, ένα εργαλείο προσυμπτωματικού ελέγχου για τον εντοπισμό ασθενών που διατρέχουν κίνδυνο περιγεννητικής κατάθλιψης. Στη μελέτη χρησιμοποιήθηκε ένα ακόμη εργαλείο, το Pittsburgh Sleep Quality Index το οποίο χρησιμοποιείται για τη μέτρηση της ποιότητας και των προτύπων του ύπνου.

Σε δείγμα 100 εγκύων το ποσοστό που φαίνεται να έχουν πιθανή κατάθλιψη ήταν 25% ενώ το ποσοστό των εγκύων που δείχνει ότι πάσχουν από μία καταθλιπτική ασθένεια ποικίλης σοβαρότητας ήταν 18%. Σε έρευνα που είχε διεξαχθεί από τον Οκτώβριο του 2014 έως τον Δεκέμβριο του 2015 σε ένα Κοινοτικό Κέντρο Υγείας  στις ΗΠΑ, σε δείγμα 419 εγκύων το ποσοστό που δείχνει να πάσχει από ήπια κατάθλιψη ήταν 4,2% ενώ οι έγκυες που εμφάνισαν πιο σοβαρή μορφή κατάθλιψης ήταν 7,2% (Gordon et al. 2006).

Όσον αφορά τη συνολική βαθμολογία ποιότητας ύπνου, οι μητέρες με χαμηλή ποιότητα ύπνου έφταναν το 93%. Επίσης το ποσοστό των εγκύων που είχαν διάρκεια ύπνου <= 5 ωρών ήταν 5,3%. Το ποσοστό των μητέρων που μπορούσαν να κοιμηθούν 6-7 ώρες ήταν 53,2% ενώ οι έγκυες με ύπνο >8 ωρών έφταναν το 19,1%. Στην έρευνα που πραγματοποίησε το Aegean Obstetrics and Gynecology Training and Research Hospital σε 102 γυναίκες, το ποσοστό που συγκέντρωσε βαθμολογία >5 ήταν 61,1% (Sebnem et al, 2012). Οι Mindell και Jacobson (2000) κατέγραψαν, μελετώντας 127 έγκυες που διένυαν διαφορετική περίοδο της κυοφορίας, ότι η μέση διάρκεια του ύπνου ήταν 7,7 ώρες. Σημαντικό αποτελεί το γεγονός ότι στην εν λόγω έρευνα οι έγκυες πίστευαν ότι η μέση συνολική διάρκεια του ύπνου ήταν 8,2 ώρες, αποδεικνύοντας την ύπαρξη απόκλισης μεταξύ του αντικειμενικού και του υποκειμενικού ύπνου. Οι Hedman et al. (2003) κατέγραψαν, εξετάζοντας 325 έγκυες από τη Φινλανδία, παρόμοια αποτελέσματα με τους Mindell και Jacobson (2000). Συγκεκριμένα, κατέγραψαν ότι η μέση συνολική διάρκεια του ύπνου πριν την εγκυμοσύνη ήταν 7,8 ώρες ανά εικοσιτετράωρο.

 Στη  μελέτη μας επίσης παρατηρήθηκε ένα σημαντικό ποσοστό που αφορά προβλήματα με την αναπνοή μία ή δύο φορές την εβδομάδα το οποίο φτάνει το 17%. Σε άλλες ανάλογες έρευνες, παρατηρήθηκε αύξηση της τάξεως του 11,4% στα αναπνευστικά συμπτώματα που σχετίζονται με τον ύπνο των εγκύων (Pien et al. 2005; Hedman et al. 2003). Επιπλέον, στη μελέτη μας οι έγκυες που δήλωσαν ότι τα αναπνευστικά προβλήματα δυσχεραίνουν τον ύπνο τους σε συχνότητα μία ή δύο φορές την εβδομάδα ήταν 17%, ενώ σύμφωνα με την έρευνα των Facco et al (2010) σε δείγμα 202 γυναικών το ποσοστό που αντιμετώπισε αναπνευστικά προβλήματα ήταν 17,5%.

Eπίσης βρήκαμε ότι οι μητέρες που ήταν απόφοιτες Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης είχαν μικρότερη βαθμολογία επιλόχειας κατάθλιψης σε σχέση με τις μητέρες Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, λόγω του αυξημένου επιπέδου γνώσεων, ενημέρωσης και ορθολογικής διαχείρισης του άγχους και όποιων παραγόντων οδηγούν στην κατάθλιψη. Οι μητέρες που βρίσκονταν σε συμβίωση είχαν μικρότερη βαθμολογία κατάθλιψης σε σχέση με τις μητέρες που δεν βρίσκονταν σε συμβίωση. Οι τελευταίες, παρουσίασαν μεγαλύτερη βαθμολογία κατάθλιψης λόγω απουσίας συζύγου.  Οι εργαζόμενες είχαν μικρότερο ποσοστό κατάθλιψης λόγω οικονομικής ανεξαρτησίας και ευελιξίας από εκείνες που ήταν άνεργες  και τέλος, οι έγκυες που είχαν στήριξη από το οικογενειακό τους περιβάλλον είχαν μικρότερο και πάλι ποσοστό από εκείνες που είχαν μέτρια στήριξη. Στην έρευνα των Kastello et al (2016) οι έγκυες που κατείχαν τίτλους σπουδών είχαν επίσης μικρότερο ποσοστό εμφάνισης κατάθλιψης (32%) σε σχέση με τις έγκυες που είχαν μηδενική ή κατώτερη μόρφωση (66%). Ομοίως, το 62,2% των μητέρων που δεν βρίσκονταν σε συμβίωση  εμφάνισαν κατάθλιψη, ενώ το 37,8% των μητέρων σε συμβίωση.

 Τέλος, αναφορικά με τη βαθμολογία ποιότητας ύπνου σε σχέση με τα δημογραφικά χαρακτηριστικά, σύμφωνα με την πολυμεταβλητή γραμμική παλινδρόμηση βρέθηκε ότι οι μητέρες μεγαλύτερης ηλικίας είχαν μικρότερη βαθμολογία ποιότητας ύπνου σε  σχέση με τις νεότερες μητέρες. Το ίδιο αποτέλεσμα προκύπτει και από την έρευνα των Facco et al (2010) όπου φαίνεται ότι το 54% των εγκύων > 35 έχουν κακή ποιότητα ύπνο, ενώ εκείνες που είναι μεταξύ 24 και 34 ετών αγγίζουν το 37,6%. 

Συνοψίζοντας, παρατηρούμε ότι τα αποτελέσματα της μελέτης μας όπως επίσης και άλλων μελετών σχετικά με την ποιότητα ύπνου και την κατάθλιψη των εγκύων, είναι ανάλογα της συναισθηματικής υγείας, της οικογενειακής κατάστασης, του επιπέδου μόρφωσης και του υποστηρικτικού περιβάλλοντος που πλαισιώνει την εγκυμονούσα. 

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΗΜΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ

Η κυοφορία αποτελεί κρίσιμη περίοδο στη ζωή μιας γυναίκας, καθώς συνοδεύεται από πολύπλοκες αλλαγές που στοχεύουν στην προσαρμογή του οργανισμού απέναντι στα νέα δεδομένα. Συνεπακόλουθα, παρόλο που η εγκυμοσύνη αλλά και η γέννηση θεωρούνται χαρούμενες περίοδοι στη ζωή της γυναίκας, εν τούτοις σε πολλές περιπτώσεις μπορεί να συνοδεύονται από σημαντικές διακυμάνσεις στη διάθεση και την ψυχολογία της. Τις περισσότερες φορές αυτές οι διακυμάνσεις είναι παροδικές, ενώ σε άλλες τα συμπτώματα μπορεί να χειροτερέψουν και να αυξηθεί ο κίνδυνος εμφάνισης περιστατικού μείζονος κατάθλιψης. 

Σύμφωνα με την Αμερικάνικη Ένωση Ψυχιάτρων και το εγχειρίδιο για την πνευματική διαταραχή (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorder, 5^th edition; American Psychiatric Association, 2003), κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης ή μέσα στις τέσσερις πρώτες εβδομάδας μετά τη γέννα, μπορεί να παρουσιαστεί επεισόδιο μείζονος κατάθλιψης, το οποίο βασίζεται στα ακόλουθα κριτήρια: καταθλιπτική διάθεση ή/και έλλειψη ενδιαφέροντος ή ευχαρίστησης για δύο και παραπάνω εβδομάδες συνοδευόμενη από διαταραχές στον ύπνο και την όρεξη, κόπωση και έλλειψη ενέργειας, συναισθήματα ενοχής ή χαμηλής αυτοπεποίθησης, έλλειψη συγκέντρωσης καθώς και ανάπτυξη αρνητικών συλλογισμών σχετικά με τον θάνατο ή την αυτοκτονία.

 Επιπλέον, το άγχος και το στρες αποτελούν συναισθηματικές διαταραχές που μπορεί να επηρεάσουν σημαντικά τόσο την ψυχολογία της εγκύου όσο και το ίδιο το έμβρυο. Ιδιαίτερα το άγχος λίγο πριν τον τοκετό φαίνεται να σχετίζεται με την αυξημένη αρτηριακή αντίσταση από τη μήτρα, που συνεπακόλουθα οδηγεί σε μειωμένη ροή αίματος προς το έμβρυο (Texeira et al. 1999). Μάλιστα, όπως προαναφέρθηκε, η κατάθλιψη πολλές φορές συνοδεύεται και από διαταραχές άγχους (Kornstein et al. 2002). Πράγματι, στην εγκυμοσύνη, μελέτες έχουν δείξει ότι παρόλο που οι διαταραχές αυτές μπορεί να ενεργοποιούνται από διαφορετικούς μηχανισμούς, εντούτοις φαίνεται να υπάρχει συν-νοσηρότητα της κατάθλιψης και του άγχους με  

συνεπακόλουθες αρνητικές επιδράσεις για το έμβρυο (Field et al. 2003; Glover & Fisk 1999).

Οι ψυχιατρικές διαταραχές στην εγκυμοσύνη σχετίζονται με ορμονικές δυσλειτουργίες αλλά και με ανωμαλίες στη λειτουργία του τόξου υποθάλαμος- επινεφρίδια- βλεννογόνος (Bloch et al. 2000). Σε μια φυσιολογική εγκυμοσύνη η λειτουργία αυτού του τόξου αλλάζει (Εικόνα 3) με την κορτικοτροπική ορμόνη CRH να παράγεται και να απελευθερώνεται στο αίμα από τον υποθάλαμο του εγκεφάλου αλλά και από τον πλακούντα (Glover & Kammerer 2004).

Από την άλλη, το οιστρογόνο και η προγεστερόνη είναι γυναικείες αναπαραγωγικές ορμόνες της κατηγορίας των στεροειδών, που επιδεικνύουν ισχυρή νευρό-ρυθμιστική επίδραση στη διάθεση και τη γνωστική λειτουργία. Στις ευάλωτες γυναίκες, παρατηρούνται σημαντικές αλληλεπιδράσεις των παραπάνω ορμονών με το τόξο ΗΡΑ, πυροδοτώντας συνεπακόλουθα διάφορες δυσλειτουργίες του εν λόγω τόξου (Bloch et al. 2005; Meltzer-Brody 2011; Glover & Kammerer, 2004). Μάλιστα, θεωρείται ότι η δυσλειτουργία αυτού του τόξου είναι προσδιοριστής για τη μείζονα κατάθλιψη στην εγκυμοσύνη (Meltzer-Brody 2011).

Επίσης, έχει παρατηρηθεί ότι οι διαφορετικές ψυχιατρικές διαταραχές επιφέρουν και διαφορετική λειτουργία του παραπάνω τόξου. Για παράδειγμα στις γυναίκες με τυπική ή μελαγχολική κατάθλιψη (κατάσταση που χαρακτηρίζεται από έλλειψη ύπνου και όρεξης) παρατηρείται υπερλειτουργία αυτού του τόξου και αυξημένη παραγωγή της κορτιζόλης και της κορτικοτροπικής ορμόνης CRH (Glover & Kammerer, 2004). Πράγματι, σε μελέτη που έγινε από τους Gitau et al. (1998), βρέθηκε ότι οι συγκεντρώσεις της κορτιζόλης στο έμβρυο σχετίζονται με αυτές της μητέρας και συγκεκριμένα παρατηρήθηκε ότι η απελευθέρωση αυτής της ορμόνης αυξανόταν στις έγκυες γυναίκες, στις 28-30 εβδομάδες κυοφορίας, λόγω του στρες που αυτές βίωναν (Wadhwa et al. 1998). Μάλιστα, η αύξηση αυτής της ορμόνης σημειώθηκε και ως παράγοντας πρόβλεψης πρόωρων τοκετών. Πράγματι, στα πρόωρα νεογνά σημειώθηκαν υψηλότερα επίπεδα απελευθέρωσης της ορμόνης αυτής σε σχέση με αυτά που γεννήθηκαν κανονικά (Wadhwa et al. 1998).

Τέλος, ενδιαφέροντα είναι και τα ευρήματα μελετών που έδειξαν ότι υπάρχουν και άλλες ορμονικές μεταβολές που ίσως να αποτελούν προσδιοριστές για την κατάθλιψη κυρίως στην επιλόχεια περίοδο. Οι Pendersen et al. (2007) σε έρευνα τους κατέγραψαν ότι έγκυες με χαμηλές συγκεντρώσεις της ολικής και ελεύθερης θυροξίνης είναι πιο επιρρεπείς στο να βιώσουν επιλόχεια κατάθλιψη.   

Το παραπάνω κείμενο αποτελεί απόσπασμα από τη διατριβή μου με θέμα "Η Επίδραση της Κατάθλιψης στις Συνήθειες Ύπνου των Εγκύων".

ΟΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΣΤΟ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟ ΦΑΣΜΑ

Τις "Κοινωνικές Ιστορίες" ανέπτυξε η Carol Gray και τις εφάρμοσε στα πλαίσια της ενίσχυσης της κοινωνικής αλληλεπίδρασης για τα παιδιά με αυτισμό. Η κοινωνική ιστορία είναι ουσιαστικά ένα σενάριο το οποίο περιγράφει μια προβληματική κατάσταση για το παιδί και έχει σκοπό μέσα από τη μελέτη, να μάθει το ίδιο το παιδί πως να διαχειρίζεται μια κατάσταση που του προκαλεί αρνητικά συναισθήματα. Δεδομένου ότι κάθε παιδί αντιμετωπίζει το δικό του πρόβλημα, κάθε ιστορία είναι εξατομικευμένη και προσαρμοσμένη στο γνωστικό του επίπεδο. 

Πάμε να δούμε συνοπτικά τα χαρακτηριστικά που πρέπει να διαθέτει μια κοινωνική ιστορία! Πρώτα απ΄όλα πρέπει να είναι σύντομη και να έχει συγκεκριμένη δομή, δηλαδή εισαγωγή - κύριο μέρος - συμπεράσματα. Έπειτα πρέπει να περιλαμβάνει μόνο σχετικές πληροφορίες και να χρησιμοποιεί πρώτο ή τρίτο πρόσωπο και χρόνο Ενεστώτα. Να περιέχει στοιχεία από τα ενδιαφέροντα και τις προτιμήσεις του ατόμου με αυτισμό, καθώς επίσης εικόνες που κεντρίζουν το ενδιαφέρον των παιδιών με αυτισμό. Τέλος, οι ιστορίες πρέπει να περιέχουν συνηθισμένα συμβάντα κοινωνικών καταστάσεων. Στη συνέχεια έχω δημιουργήσει μια κοινωνική ιστορία, που μπορείτε να χρησιμοποιήσετε ως παράδειγμα για να φτιάξετε τη δική σας. Τα πρόσωπα και οι καταστάσεις είναι προϊόντα φαντασίας. 

Με λένε Ορέστη και πηγαίνω στην Τετάρτη τάξη στο 11⁰ Δημοτικό Σχολείο Ψυχικού. Στην τάξη μου είμαστε 22 παιδιά και τη δασκάλα μου την λένε Ηλέκτρα.

Την μαμά μου τη λένε Ελεάννα και τον μπαμπά μου Μάριο και δεν έχω αδέρφια.

Τον  τελευταίο καιρό εκνευρίζομαι πολύ εύκολα τόσο στο σπίτι όσο και στο σχολείο. Θέλω να σπάω πράγματα, να ουρλιάζω, να μιλώ απότομα και πολλές φορές να επιτίθεμαι στους συμμαθητές μου.

Με αυτόν τον τρόπο νομίζω πως ξεσπώ και μου περνούν τα νεύρα.

     Όμως οι γονείς μου, η  δασκάλα και οι συμμαθητές μου στεναχωριούνται πολύ από τη συμπεριφορά μου.

Αυτό λοιπόν που θα προσπαθήσω να κάνω είναι το εξής:

•     Μπορώ να καθίσω σε μια γωνιά ή να ασχοληθώ με ένα παιχνίδι που μου αρέσει μέχρι να μου περάσουν τα νεύρα.

•           Είναι πολύ καλό, όταν μου έρχεται να χτυπήσω έναν φίλο μου να μετρώ από μέσα μου μέχρι να νιώσω καλύτερα.

•           Όταν θέλω να μιλήσω άσχημα, μου έρχονται στο μυαλό τα γλυκά λογάκια της μαμάς και λέω αυτό που με ενοχλεί με ευγενικό τρόπο.

•       Η κυρία Ηλέκτρα μπορεί να με βοηθήσει να το χειριστώ αν νιώσω περίεργα.

•       Αν είμαι ήρεμος, τότε η δασκάλα και οι συμμαθητές μου θα είναι πολύ χαρούμενοι και θα κάνουμε πολλά πράγματα μαζί.

Ελπίζω να σας άρεσε και ακόμη περισσότερο να σας βοήθησε!

Παρακάτω σας επισυνάπτω το σύνδεσμο της Carol Gray. 

https://carolgraysocialstories.com/

ΤΑ ΘΥΜΩΜΕΝΑ ΜΠΑΛΟΝΙΑ

Τα θυμωμένα μπαλόνια είναι μια τεχνική διαχείρισης του θυμού των παιδιών. Τα παιδιά συνήθως συνδυάζουν το θυμό με την επιθετική συμπεριφορά και αυτό γιατί δυσκολεύονται να κατανοήσουν και να διαχειριστούν τα συναισθήματα που προκαλεί ο θυμός. Τα "θυμωμένα μπαλόνια", είναι μια τεχνική που βοηθά τα παιδιά να διαχωρίζουν το θυμό από την επιθετικότητα και να δουν τι μπορεί να συμβεί όταν δεν εξωτερικεύουμε τον θυμό μας.

Δίνουμε στο παιδί ένα φουσκωμένο μπαλόνι και του εξηγούμε ότι το μπαλόνι είναι το σώμα μας και ο αέρας είναι ο θυμός. Ρωτάμε το παιδί αν μπορεί ο αέρας να βγει από το μπαλόνι και το αφήνουμε να το επεξεργαστεί. Παρομοιάζουμε το μπαλόνι με το μυαλό του παιδιού και το αφήνουμε να  αναρωτηθεί  πως είναι δυνατόν να σκεφτεί αν ο θυμός-αέρας πιάνει όλο το χώρο στο κεφάλι του.

Στη συνέχεια δίνουμε μια καρφίτσα και ζητάμε από το παιδί να σκάσει το μπαλόνι. Χρησιμοποιώντας το στιγμιαίο φόβο του παιδιού την ώρα που σκάει το μπαλόνι, δείχνουμε στο παιδί να καταλάβει πως αισθάνονται οι γύρω του όταν εκφράζει το θυμό του με επιθετικότητα. Εξηγούμε πως αν το μπαλόνι ήταν άνθρωπος, το σκάσιμο του μπαλονιού αντιστοιχεί στην επιθετική συμπεριφορά. Αφήνουμε το παιδί να σκεφτεί να είναι αυτός ο σωστός τρόπος έκφρασης του θυμού.

Έπειτα, φουσκώνουμε ένα άλλο μπαλόνι αλλά χωρίς να το δέσουμε και το δίνουμε στο παιδί. Ζητάμε από το παιδί να αφήσει αργά τον αέρα και να σφίξει πάλι τις άκρες. Συζητάμε αν παρατηρήθηκε αλλαγή του μεγέθους του μπαλονιού. Το μπαλόνι δεν έσκασε, ούτε τρόμαξε κανείς αυτή τη φορά. Μετά ζητάμε από το παιδί να αφήσει όλο τον αέρα να βγει από το μπαλόνι σιγά σιγά.

Τέλος, συζητάμε με το παιδί το νόημα αυτού του πειράματος. Θυμίζουμε, πως αν αφήσουμε τον θυμό να μαζευτεί μέσα μας, κάποια στιγμή θα εκραγούμε σαν το μπαλόνι και θα κάνουμε κακό στον εαυτό μας και στους γύρω μας. Για να συγκεκριμενοποιήσουμε την τεχνική, μπορεί να το παιδί να γράψει πάνω σε μπαλόνια εκείνα που το θυμώνουν και να του ζητήσουμε να τα φουσκώσει ανάλογα με το τι τον θυμώνει περισσότερο και τι λιγότερο.

ΕΦΑΡΜΟΣΤΕ ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΤΕΣΣΟΡΙ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ!

Σύμφωνα με τη μοντεσσοριανή μέθοδο, όπως αναφέραμε και στο προηγούμενο άρθρο, το παιδί εκτός από τις γνώσεις του αναπτύσσει παράλληλα και τον εσωτερικό του κόσμο, δείχνοντάς του εμπιστοσύνη και σεβασμό στις ικανότητές του. Μπορούμε να την εφαρμόσουμε στο σπίτι από την νηπιακή κιόλας ηλικία, δίνοντας στο παιδί την επιθυμία να εξερευνήσει τον κόσμο όπως επιθυμεί. Το μυστικό είναι να δίνεται η δυνατότητα στο παιδί να εξερευνά τα αντικείμενα και τον κόσμο γύρω του με τους δικούς του ρυθμούς χωρίς να διακόπτεται από την επέμβαση ενός ενήλικα για αυτό και είναι σημαντικό να δημιουργήσετε στο σπίτι το κατάλληλο περιβάλλον. Επίσης, όσο αφορά τις λεκτικές δεξιότητες, να θυμάστε ότι αναπτύσσονται μέσω της συζήτησης και της  ανάγνωσης. 

Αφήστε το παιδί να έρθει σε επαφή με τη φύση. Η παιδική χαρά ή ο κήπος του σπιτιού σας, είναι το καλύτερο πεδίο για εξερεύνηση. Αφήστε το παιδί να λερώσει τα χέρια του, πιάνοντας χώμα, φύλλα ή πέτρες. Αν δεν υπάρχει κίνδυνος, αφήστε ακόμα και να σκαρφαλώσει.

Χαρίστε του διαφορετικά μουσικά ακούσματα. Για να αναπτύξει την αίσθηση της ακοής, μπορείτε να συγκεντρώσετε σε μια γωνιά αυτοσχέδια όργανα μουσικής που να βγάζουν διάφορους ήχους ώστε να  μπορεί να πειραματιστεί.

Δώστε την ευκαιρία να μάθει να "ταιριάζει". Διάφορα παζλ, ξύλινα κομμάτια και αντικείμενα σε διαφορετικό σχήμα.

Για να δυναμώσει τα χέρια και να εξασκηθεί στην κίνηση, χαρίστε του ένα παιχνίδι για μαστορέματα. Να μπορεί να καρφώσει, να βιδώσει, με παιδικά εργαλεία φυσικά.

Παίξτε μαζί το παιχνίδι της σιωπής. Ανάψτε ένα κερί και γυρίστε την κλεψύδρα για 1 λεπτό. Σκοπός του παιχνιδιού είναι να παραμείνει ο παιδί σιωπηλό και μόλις λήξει ο χρόνο θα σβήσει το κερί. Με αυτή τη δραστηριότητα το παιδί μαθαίνει την έννοια της αυτοπειθαρχίας. Μάλιστα όσο περνά ο καιρός μπορείτε να αυξάνετε το χρόνο της σιωπής. 

Ένα πολύ απλό εργαλείο, μπορούν να γίνουν και οι χαρτοπετσέτες, με τις οποίες το παιδί μπορεί να μάθει να διπλώνει με διάφορους τρόπους.

Η Μοντεσσόρι δεν ήταν τόσο υπέρ των παραμυθιών και αυτό γιατί πίστευε πως είναι προτιμότερο οι ιστορίες να είναι πραγματικές και να αναφέρονται σε πραγματικά και συναρπαστικά γεγονότα, παρά να αφορούν τον φανταστικό κόσμο. Μπορούμε λοιπόν να μιλάμε στα παιδιά από μικρή ηλικία για ταξίδια και ανακαλύψεις. 

Αυτά ήταν μερικά εργαλεία που όλοι οι γονείς μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε στο σπίτι και χωρίς κόστος Εκείνα που σίγουρα χρειάζονται είναι η θέληση για το στήσιμο του δημιουργικού παιχνιδιού, η αισιοδοξία για τις ικανότητες των παιδιών μας και η αγάπη που έτσι και αλλιώς είναι απέραντη!

Παρακάτω σας παραθέτω έναν σύνδεσμο με πολύ χρήσιμα βιβλία σύμφωνα με την παιδαγωγική Montessori, από τις εκδόσεις Κεντικελένης. 

https://www.kentikelenis.com/index.php/ta-vivlia-mas/montessori/%CE%BC%CF%80%CE%BF%CF%81%CF%8E-%CE%BD%CE%B1-%CE%B6%CF%89-%CF%83%CF%84%CE%B7-%CF%86%CF%8D%CF%83%CE%B7-251-252-253-detail